Etiket: konserve kitaplar

Çocuk Yasası – Ian McEwan

IMG_4730

Londra. Yüksek Adalet Divanı’nda yaz dönemi bir hafta önce başlamış. Amansız bir Haziran havası. Yüksek Divan Hakimi Fiona Maye, pazar akşamı evinde bir josefin koltuğa çoraplarıyla uzanmış…

Önce neredeyiz, hangi şehirde. Sonra mevsim ve biraz hava durumu. Karakterimiz Fiona sahnede sonra. Bir pazar akşamı evinde koltuğunda uzanmış. Biraz odaya bakıyoruz. Şöminenin yanında bir kütüphane var, pencerenin bitişiğinde minik Renoir yıkanan kadın taşbaskısına bakıyor bu kütüphane. Onun altında ceviz bir masa ve üzerinde mavi bir vazo. Yerdeki halı, şömineden gelen sesler, piyano ve başka detaylar. Tüm bu küçük ayrıntılar, karakteri kafamızda bir odada koltukta uzanan biri olarak hayal etmemizi sağlıyor. Sonra onun ruhsal durumuna doğru yolculuğa çıkıyoruz. Elinde bir içki kadehi var. Kocasını düşünüyor. Yaşadıkları sorunun etkisinden çıkamamış hala. Öfkeli ve üzgün. Aile hukuku dairesinin uğraştığı birbirinden farklı uyuşmazlıkları bir karara bağlamaya çalışan Fiona, söz konusu kendi evliliği olunca sıradan bir davalı gibi davranıyor. Yaşadığı hayal kırıklığı ve öfke durumundan çıkamıyor. Konuşmalarının arasına üzerinde çalıştığı davalar giriyor. Kocası ile tartışmalarının sonucu sessizlik. Çalan telefon ve önemli bir davanının bildirimi. Ve sonrasında pencereden baktığında elinde bavulu ile uzaklaşan bir eş. Tıpkı sinema sahnesi gibi bir giriş.

Dağılmış bir vaziyette Fiona. Ertesi gün onu çok önemli bir dava beklemektedir. Sonraki günlerde çalkantılı ruhsal durumu içinde çok ciddi davalara bakar ama hepsinde de özel hayatını bir kenara bırakmayı başarır.

Roman, Fiona’nın bu ruh durumundayken baktığı davalarla, dava kişileri hakkında edindiğimiz bilgilerle ve dini uğruna ölmek üzere olan bir delikanlının ve ailesinin yaşadığı çıkmaz durumla şekilleniyor.

Yazarın okuduğum ilk kitabı. Ele aldığı konu ve karakterler epey ciddi konulara ışık tutuyor. Ve yazar son derece ahlaki sınırlarda gezerken yorum yapmıyor. Bu iyi, bu kötü demiyor. En çok bu tarzı hoşuma gitti. Karakterlerin ruh durumlarını çok iyi anlatmış. Adeta duygularını okuyoruz. Hissediyoruz. Fiona’nın hukuk içindeki hayatı ve müzikle başka boyutlara çıkan kişiliği inanılmaz iyi aktarılmış. Tereddütler, yasaklar, kısıtlamalar ve kararlar ekseninde dönen hikaye çok başarlı. Kesinlikle diğer kitaplarını da okuyacağım bir yazar oldu. Bana tavsiye eden kurmaca biyografiler blogu yazarı Tuğba Gürbüz’e teşekkürlerimle.

Reklamlar

Küçük Paris Fena Öksürüyor – Sedat Demir

fullsizerender.jpg

Aşk Acı, Hayat Meze, Dünya Bataklık

Yazmak isteyen kalemi elinde biri. Kitabın açılışını o yapıyor. Sıkıntılı ve ara sıra bu sıkıntısını küçük gören bir tavrı var. Okuyucuya seslenen cümlelerle yaptığı girişte küçük bir halk efsanesine değiniyor. Girit Türkü, kuyumcu Sarı Dede ve onun karşılık görmeyen aşkından doğan trajik bir nefret hikayesini anlatıyor. İlginç bir bataklık burası, oraya gelen bir daha asla eskisi gibi olmuyor. Aşkların hazin sonlarının hikayeleri gömülü burada.

Triportörlü Hikaye

Böyle ilginç bir girişi var kitabın. Önce çevreyi ve sokağı tanıyoruz. Samatya’daki İkiyüzlü Çeşme sokağına kadar usul usul geliyoruz. Sonrasında karşımıza mahcup bir genç adam ve yaşlı bir kadın çıkıyor. Genç adamın önünde bilgisayar, telefon ve kağıt kalem var. Ara ara bir şeyler karalıyor. Görüş alanında yaşlı kadın var. Kadının adı Sadberk. Kadın eliyle eteğini çekiştiriyor, uzun olan eteğini daha da uzatmak için. Anlık ziyarette bulunan karakterler girip çıkıyor metne. Sonrasında araya bir triportörün sesi giriyor. Ve onunla birlikte iki karakter daha bir görünüyor bir kayboluyor. Sonrasında Sadberk biraz kendini, biraz Mevlüt’ü anlatıyor.

Kitabın ilk bölümünde, hadi ilk öykü diyelim ( aslında çok da belirgin bir kalıba sokulacak metinler değil, epey farklı tarzda deneysel metinler) sinematografik bir anlatım hakim. Öyle ki ben kendimi bir Jean Pierre Jeunet filminin içinde sandım. Birazdan Dominique Pinon gelecek ve triportörü çalıştırıp, kasanındaki portakallar sağa sola savrulurken geçip gidecek hikayeden. Görsel ve işitsel tüm detaylar birleşip harika bir filme dönüştürüyor hikayeyi. Aklımda izlemekten keyif aldığım Mic Macs à Tire-Larigot, Delicatessen ve Amelie filmleri canlanıyor. Sedat Demir’in satırları benim hayal gücümü fazlasıyla tetikliyor. Hikayedeki atmosfer öyle başarılı ki, bir kumru olup tepeden Samatya’ya bakıyorum. Sadberk hanımın evine giriyor, ışığın ulaşmadığı loş koridorlarında dolaşıyor, oradan Mevlüt’ün mutfağına uğruyorum. İlk bölüm en fazla etkilendiğim bölümdü. Yazma uğraşı, kurmaca düzeni, sinematografik anlatım, atmosfer oluşturup hikayenin başlığına sonradan yer verme gibi denemelerle edebiyat oyunlarının fazlasıyla yer aldığı bir metindi.

İyi Filmler, Tatlı Rüyalar

Sakın ola ki yerli film seyretme oğulcuğum! Ecnebi film seyret, seyret ki onlar fevkalade latif oluyorlar, fevkalade terbiye ediyorlar sendeki manayı. Görgün gelişir, bilgin gelişir. Dünyayı tanırsın. Kitap okumak gibidir, insan okumak gibidir sinema.’ *

İkinci bölümde ise karşımıza Nurperi hanım ve sinema çıkıyor. Eşiyle olan mutsuzluğundan kaçmak için sinemaya sığınan bir kadın Nurperi. Apartmandaki küçük çocukla güzel bir dostlukları var. Anne sevgisinden yoksun ufaklık sık sık Nurperi hanımı ziyarete geliyor ve beraber bir şeyler yiyip film seyrediyorlar. Ve delikanlı bize bu satırları yıllar sonra bir anısı olarak aktarıyor. Bu ziyaretler esnasında Nurperi hanım sık sık kendi hikayesini anlatıyor. Ve boş çerçevedeki adamın hikayesini…

Ölürsem Yazıktır

Son bölümde daha çok Samatya var. Ve Suzan’ın hüzünlü hikayesi. Anılar, sokaklar, şarkılar ve şarap. Ve ölümler. Oğullar, sevgililer ve mazi. Yaşlılık ve yalnızlık. Ara sıra Küçük Paris öksürüyor, Suzan dinliyor. Suzan biraz da eskiyi arıyor ama farkında boşuna uğraşının ve yavaş yavaş yok oluşa doğru gittiğinin. Ve bir triportör hikayenin içinden usul usul geçiyor…

Deterjan ve bisküvi kokan ahşap bakkalın köşesinden evinin sokağına hızla daldığında, çekirdek açan Ermeni kadınları gördü. Evlerinin önünde oturuyorlar. Küçük Paris’in ciğerleri bu evler. Toz içinde hepsi, kurum bağlamış, öksürüyor. Ermeni ahşabı, Rum mermeri. Genç olanları aralarında fısıltıyla konuşup, gülüşüyorlar, yaşlı olanları ise siyah başörtüleriyle birer karakuş gibi, birbirlerine tek hecelik bir ses bırakıyorlardı. Tamamı birer hikaye kahramanı olarak, olması gerektiği yerde duruyorlardı.’**

Samatya’nın ciğerlerinde tohumlanan ve her öksürdüğünde bir hikayeyi anlatan satırların kitabı. Okumak hayal gücünüzü şenledirecek.

Küçük Paris Fena Öksürüyor, Dedalus Kitap sayfa: 88
** Küçük Paris Fena Öksürüyor, Dedalus Kitap sayfa: 104